De stoel op twee poten: prikkels zoeken en kinderen die meer nodig hebben

In het kort

• Sommige kinderen hebben niet minder prikkels nodig. Ze hebben er juist meer nodig, en die vinden ze ook, met of zonder jouw bank.
• Kijk welk zintuig erom vraagt. Beweging, aanraking of de mond. Elk zintuig heeft zijn eigen soort hulp.
• Geef het zoeken een plek die in de dag past, zodat het niet op de stoelpoten, de mouwen of de muren hoeft te gebeuren.

Het is half zes en het huiswerk ligt verspreid over de keukentafel. Je dochter zou haar spelling moeten oefenen. In plaats daarvan wipt haar stoel achterover op twee poten. Bonk. Terug op vier. Dan weer op twee. Haar voet trommelt tegen de tafelpoot. Haar potlood tikt een ritme dat alleen zij kan horen.

Je hebt al elf keer “vier poten op de grond” gezegd. Ze probeert het, echt waar. Tien seconden later staat de stoel weer op twee.

Als de spelling eindelijk af is, ploft ze niet op de bank. Ze lanceert zichzelf erop. Met haar hoofd voorop in de kussens, benen tegen de muur, en dan weer weg om van de onderste traptree te springen.

Klinkt dat als bij jou thuis? Dan is dit stuk voor jou. Het gaat over kinderen, en volwassenen, die prikkels opzoeken. En over hoe je die behoefte een betere plek geeft.

Sommige kinderen hebben de wereld op een hogere stand nodig

Bij autisme hebben we het vaak over te veel. Te hard, te fel, te druk. Dat is echt zo. Maar bij veel autistische mensen werken sommige zintuigen juist andersom. Prikkels die voor de meeste mensen ruim voldoende zijn, komen nauwelijks binnen. Dus gaat het lichaam op zoek naar meer.

Tegen de bank aan knallen. Op alles kauwen. Elk oppervlak in de winkel aanraken. Rondjes draaien tot iedereen er duizelig van wordt. Sommige kinderen doen allebei op één middag. Ze houden hun handen voor hun oren bij de handdroger en stuiteren thuis tegen de muren op.

Zeggen dat ze moeten stoppen, werkt zelden lang. De behoefte is er nog steeds. Die zoekt gewoon de volgende stoelpoot op. Het doel is dus niet minder zoeken. Het doel is zoeken dat in de dag past.

Kijk welk zintuig erom vraagt

Neem, voordat je iets koopt, een dag de tijd om alleen maar op te letten. Niet corrigeren, alleen kijken.

Is het beweging? Wiebelen, stuiteren, met de stoel wippen, overal vanaf springen, nooit helemaal stilzitten.

Is het aanraking? Handen aan elke muur, vingers in de boter, sokken uit bij elke kans.

Is het de mond? Mouwen, kragen, potloden, vingers.

De meeste kinderen hebben een favoriet. Sommige hebben ze alle drie. Het helpt om te weten welke het hardst roept, want daar begin je.

Bewegen terwijl je stilzit

Voor de stoelwippers is de simpelste aanpassing de zitting.

Met een wiebelkussen kan het lichaam blijven bewegen terwijl het op de stoel blijft zitten. De Disc ‘o’ Sit Junior heeft een doorsnede van 32 centimeter en is voor kinderen tot ongeveer twaalf jaar. Hij heeft noppen aan de ene kant en is glad aan de andere kant, dus je kind kan kiezen. Hij is ook geschikt voor balansspelletjes, staand of geknield erop. De Senior-versie heeft een doorsnede van 39 centimeter en kan tot 120 kilogram dragen.

Het Togu Ball Cushion is er in drie maten. 30 centimeter voor kleine kinderen, 33 voor kinderen en kleine volwassenen, en 36 voor volwassenen en staande oefeningen.

Probeer het eerst aan de huiswerktafel. Blijft ze wiebelen, maar blijft de stoel op vier poten staan? Dan is dat precies de bedoeling. Bewegen was nooit het probleem. De stoelpoten waren het probleem.

Geef handen en voeten iets om te vinden

Kinderen die aanraking zoeken, gaan op zoek naar textuur. Je kunt bewust textuur op hun pad leggen.

Sensory Feet zijn houten voetvormen van 37 bij 21 centimeter, elk met een andere vulling om blootsvoets overheen te lopen. In Set 1 zit vilt dat aanvoelt als hondenhaar, kunstgras, kwartssteen als een zandstrand, en parels in hars als een hobbelige grindweg. Elke set heeft ook tien rondjes met een doorsnede van 12 centimeter, met dezelfde texturen voor kleine handen. Leg de voeten als een pad door de gang. Naar de badkamer lopen wordt dan een wandeling over een strand, een grasveld en een grindweg.

Voor de handen is een Tangle stil, klein en altijd bij de hand. De Tangle Textured Junior heeft vlakke en ruwe delen om met je vingers over te gaan. De Tangle Therapy is de grootste Tangle, met een zachte rubberlaag vol kleine noppen. Er zitten kleine onderdelen aan, dus hij is niet geschikt voor kinderen onder de drie jaar.

Voor het kind dat zijn handen ergens in wil steken, is er Happy Senso. Het is een gel die je kunt horen, voelen en zien, en hij voelt koel aan op de huid. Hoe je hem aanbrengt, bepaalt hoe sterk hij aanvoelt. Hij is er in verschillende geuren, en in een neutrale versie voor kinderen die geuren al snel te veel vinden.

Soms is het de mond die erom vraagt

Sommige zoekers kauwen. Is dat jouw kind? Geef het kauwen dan iets wat daarvoor gemaakt is.

ARK’s Tetra Bite heeft vier armen, elk met een eigen textuur. Ronde bultjes, zigzagbultjes, ribbels en lijnen. Elke arm is lang genoeg om bij de kiezen te komen. Hij draait ook rond op een vinger, dus hij doet ook dienst als friemelspeeltje voor de handen. Hij is er in drie hardheden, en een volwassene moet een oogje in het zeil houden. Kauwproducten kunnen om hygiënische redenen niet worden geretourneerd, dus kijk eerst goed en kies de hardheid die erbij past.

Op school, en op het werk

Zoeken stopt niet bij de deur van het klaslokaal. Vertel de leerkracht wat je hebt opgemerkt. Een kussen op de stoel leidt minder af dan een kind dat elke drie minuten achteroverwipt. Een Tangle onder de tafel is stiller dan een potlood dat erop tikt.

Vraag of je kind kleine taakjes kan krijgen waarbij het moet bewegen. Boeken uitdelen, een boodschap naar de administratie brengen, het bord schoonvegen. Veel leerkrachten doen dit al. Als ze weten waarom, kunnen ze het bewust inzetten.

Volwassenen zoeken ook. Een knie die door elke vergadering heen wipt. Een pen die blijft klikken tot een collega zucht. Een Disc ‘o’ Sit Senior op de bureaustoel, of een Tangle Therapy naast het toetsenbord, geeft die energie een stillere uitlaatklep. Niemand hoeft te weten waar het voor is.

Lees je dit voor jezelf? Let op wanneer het wippen begint. Geef het dan een plek.

Terug aan de keukentafel

Dezelfde tafel, een paar weken later. Weer spelling.

De stoel staat op vier poten. Je dochter zit op een rood kussen en schuift heen en weer. Haar blote voeten rusten op de vilten voet die je onder de tafel hebt geschoven. Haar potlood beweegt nog steeds, maar nu schrijft het.

Als ze klaar is, rent ze nog steeds naar de bank. Sommige dingen horen gewoon bij wie ze is. Maar de stoelpoten zijn stil, en de keuken ook. Dat is goed genoeg.

Waar vind je het?

Alles uit dit artikel, en meer, vind je in onze categorie Prikkels zoeken.

• Stoelwippers tot ongeveer twaalf jaar: Disc ‘o’ Sit Junior, 32 centimeter doorsnede, noppen aan de ene kant, glad aan de andere.
• Oudere kinderen en volwassenen: Disc ‘o’ Sit Senior, 39 centimeter doorsnede, tot 120 kilogram.
• Keuze uit maten: Togu Ball Cushion, 30, 33 of 36 centimeter doorsnede, in zwart, blauw, groen of rood.
• Blote voeten en drukke handen: Sensory Feet, tien houten voeten en tien rondjes per set, elke voet 37 bij 21 centimeter.
• Ruw en glad: Tangle Textured Junior, vlakke en ruwe oppervlakken om te ontdekken, in veel kleurcombinaties.
• Veel te voelen: Tangle Therapy, de grootste Tangle, met een zachte rubberlaag vol kleine noppen.
• Kliederhanden, koele huid: Happy Senso, een gel die je kunt horen, voelen en zien, ook in een neutrale geur.
• Voor kauwers: ARK’s Tetra Bite, vier armen met vier verschillende texturen, elk lang genoeg om bij de kiezen te komen.