Wat doe jij vandaag? Een boekje en kaartspel voor jonge kinderen

Mijn naam is Jonneke Koekhoven. Ik werk al zeventien jaar met kinderen en jongeren met autisme. Met mijn bedrijf KOEKIE, op symptomen-autisme.nl, bied ik individuele begeleiding. Daarnaast geef ik online advies en cursussen aan ouders en professionals. Ik vind nieuwe producten die kinderen met autisme kunnen ondersteunen altijd erg interessant, en ik probeer ze graag uit tijdens mijn begeleiding. In deze blog deel ik mijn mening en tips over het boekje ‘Wat doe jij vandaag?’ en de kaartjes die erbij horen.

Wat is ‘Wat doe jij vandaag?’ precies?

Ik kreeg van Autishop een paar sets van ‘Wat doe jij vandaag?’. Een set bestaat uit een boekje met speelkaarten, en het thema is de dagindeling. Dat is een onderwerp dat ik in mijn begeleiding veel oefen en bespreek. Ik was dan ook blij dat ik het meteen kon testen!

In dit leuke boekje neemt de schrijfster ons mee op reis door het dagelijks leven van een kind. De verhaaltjes zijn korte rijmpjes, waardoor het boekje leuk en boeiend is voor jonge kinderen. Het verhaal volgt een kind van zonsopgang tot zonsondergang. Het laat de activiteiten zien die gedurende de dag plaatsvinden.

De eenvoudige plaatjes brengen de wereld van het kind tot leven. Op elke pagina staan illustraties die de nieuwsgierigheid van jonge kinderen prikkelen. Het kind maakt kennis met ochtendrituelen, zoals opstaan, ontbijten en je klaarmaken voor de dag. Daarna volgen activiteiten overdag, zoals spelen, leren, eten en buiten avonturen beleven. Tot slot wordt het kind voorbereid op een goede nachtrust, met rustgevende routines zoals in bad gaan, tanden poetsen, een verhaaltje lezen en knuffelen.

Bij het boekje hoort ook een set speelkaarten. Je kunt ze gebruiken als dagritmekaarten en als memoryspel. Op de kaarten staan heel eenvoudige, herkenbare pictogrammen van de verschillende activiteiten van de dag. Je kunt ze gebruiken om de dagindeling van het kind visueel te maken. Ze helpen kinderen ook om hun dagelijkse activiteiten te plannen en te organiseren. Met de kaarten kan een kind zelf de volgorde van de gebeurtenissen van zijn of haar dag bepalen. Dat geeft een gevoel van controle en betrokkenheid.

Nicole Liefhebber, die dit product heeft bedacht en ontworpen, ervoer zelf hoe waardevol en geruststellend dagritmekaarten kunnen zijn. Als gastouder zag ze dat kinderen regelmatig naar de kaarten keken om te zien wat de rest van de dag zou brengen. Dat gaf hun een gevoel van controle en rust, zodat ze met vertrouwen konden spelen en ontdekken.

‘Wat doe jij vandaag?’ is bedoeld voor kinderen van twee tot zes jaar. Persoonlijk vind ik het voor kinderen met een gemiddeld tot hoog IQ vanaf ongeveer vijf jaar niet meer passend. In deze cruciale ontwikkelingsfase kunnen jonge kinderen met autisme er veel aan hebben om hun dagindeling te verkennen en te begrijpen.

Wat zijn de voordelen van dit boekje en spel voor de ontwikkeling van kinderen?

Het is goed om met jonge kinderen spelletjes te spelen en boeken te lezen over plannen, routine en dagritme. Het helpt hen belangrijke vaardigheden te ontwikkelen, en het zorgt voor structuur en voorspelbaarheid. Hieronder een paar redenen waarom ik dit belangrijk vind.

• Zelfstandigheid. Door spelletjes en boeken over plannen en routine leren kinderen hoe ze hun eigen dagelijkse activiteiten kunnen organiseren. Jonge kinderen hebben hier natuurlijk nog hulp bij nodig. Maar door ze bewust te maken van de verschillende onderdelen van een dag, geef je ze een belangrijke basis om later in hun leven zelfstandig te plannen.
• Voorspelbaarheid en rust. Voor kinderen met autisme kunnen een voorspelbare dag en routine zorgen voor rust en stabiliteit. Spelletjes en boeken over plannen helpen kinderen om structuur en voorspelbaarheid te begrijpen en te waarderen.
• Timemanagement. Spelletjes en boeken over plannen en dagritme helpen kinderen een beter tijdsbesef te ontwikkelen. Ze leren hoe de dag verloopt, wat het verschil is tussen ochtend, middag en avond, en hoe ze hun tijd het best kunnen verdelen.
• Taalontwikkeling. Boeken lezen stimuleert de taalontwikkeling van jonge kinderen. Boeken over plannen en dagritme leren hun nieuwe woorden en begrippen die te maken hebben met tijd, activiteiten en routines.
• Omgaan met veranderingen. Als kinderen een routine begrijpen en zich eigen maken, wordt het voor hen ook makkelijker om uitzonderingen en veranderingen te begrijpen en te accepteren. Er kan iets bijzonders gebeuren, of er kan iets veranderen in hun dagindeling, zoals een vakantie of een dagje uit. Dan kunnen kinderen daar beter mee omgaan. Ze weten dat dingen soms anders gaan dan normaal. Maar ze hebben nog steeds de vaste routine om zich aan vast te houden. Veranderingen worden makkelijker te begrijpen en te accepteren als kinderen zien dat er binnen een structuur die ze al kennen ruimte is voor aanpassingen.
• Naast het leren kennen van het dagritme versterkt het memoryspel het geheugen en de denkvaardigheden van het kind. Het stimuleert concentratie, observatie en het vermogen om patronen en overeenkomsten te herkennen. Dit draagt bij aan hun algehele ontwikkeling en helpt hen nieuwe informatie te leren en te onthouden.

Spelletjes spelen en boeken lezen over plannen, routine en hoe de dag eruitziet, helpt kinderen met autisme dus. Ze leren belangrijke dingen, ze krijgen een vaste volgorde en ze weten wat er gaat gebeuren. Dit helpt hen zelfstandiger te worden en te begrijpen wat tijd is. Ook kunnen ze beter praten, en leren ze hoe ze problemen kunnen oplossen.

Hoe het ging in mijn praktijk

In mijn praktijk heb ik het boekje gelezen en het spel gespeeld met twee van mijn cliënten. De meiden waren enthousiast en geïnteresseerd terwijl ze bezig waren met de pictogrammen en de verschillende activiteiten van een dag. Ik werkte al een tijdje met hen aan het begrijpen van een dagindeling. Ze herkenden en benoemden de pictogrammen zonder enige moeite. En ze waren elke keer dat ze er een goed hadden zo trots op zichzelf.

Wat ik leuk vond om te zien, was dat ze de activiteiten van een dag konden koppelen aan hun eigen ervaringen en routines. Ze legden verbanden tussen hun dagelijks leven en de pictogrammen en kwamen met voorbeelden. Het was een fijne activiteit om hen nog beter te laten begrijpen hoe een gewone dag eruitziet, en wat er allemaal op een dag kan gebeuren. Ze hadden veel plezier. En ze leerden ook op een speelse manier over dagelijkse activiteiten en het belang van plannen.

Ook heb ik het boekje gelezen en met de kaartjes gespeeld met mijn zoon van tweeënhalf. Hij vond het geweldig om de kaartjes te zoeken die bij elke pagina hoorden. We leerden op een speelse manier de verschillende onderdelen van een dag kennen, en ik kon zien dat hij ervan genoot. Eerst lazen we het boekje. Daarna legden we de kaartjes op tafel en zocht hij ze vol enthousiasme op. Hij vergeleek ze met de plaatjes in het boekje. Het was prachtig om te zien hoe hij geconcentreerd naar de kaartjes keek en naar de juiste match zocht.

Terwijl we speelden en lazen, praatten we samen. Ik stelde hem vragen en benoemde de woorden die bij de dagroutine horen. Hij herhaalde de woorden. Dit hielp hem zijn woordenschat uit te breiden. Ook hielp het hem om de gebeurtenissen in het boekje te verbinden met zijn eigen ervaringen.

Tot slot heb ik de tweede set van het boekje en het spel gegeven aan een andere cliënt, die autisme en een verstandelijke beperking heeft. Zij valt niet in de leeftijdsgroep van twee tot zes jaar. Toch vond ze het leuk om met het boekje en de kaartjes te spelen!

Hier zijn een paar tips voor het gebruik van het boekje en het spel

• Herhaal regelmatig. Het is een goed idee om regelmatig terug te gaan naar het boekje en de activiteit. Elke keer dat je het boekje leest of het spel speelt, leert het kind nieuwe dingen. Herhaling helpt om de informatie beter te onthouden.
• Verbind het met het dagelijks leven. Koppel de informatie uit het boekje aan het dagelijks leven van je kind. Gebruik gedurende de dag bewust de woorden die je bij het boekje hebt gebruikt.
• Gebruik een planbord. Maak een planbord met dezelfde plaatjes en wijs regelmatig aan welk deel van de dag het is. Dit helpt je kind om de informatie te zien en te begrijpen.
• Wees interactief en bemoedigend tijdens het spel. Wees betrokken terwijl je speelt en stel veel vragen. Wees enthousiast en benoem wat je ziet. Dit moedigt het kind aan om actief mee te doen en de informatie te verwerken.
• Speel het boekje na met poppetjes. Een andere manier om de informatie te herhalen, is het boekje naspelen met poppen of figuurtjes. Zo wordt de informatie op een andere manier beleefd en versterkt.
• Stimuleer creativiteit. Geef het kind de vrijheid om eigen verhalen en situaties te bedenken die passen bij het onderwerp van het boekje. Mijn zoon verzon zelf situaties bij de plaatjes. Dit stimuleert de fantasie en de betrokkenheid bij het lezen van het boekje en het spelen van het spel.

Mijn conclusie is dat het een goed begin is

Na het testen van het boekje ‘Wat doe jij vandaag?’ en het memoryspel ben ik enthousiast over dit materiaal. Het boekje en het spel zijn duidelijk bedoeld voor jonge kinderen. Ze bieden een leuke, speelse manier om een basis te leggen voor de executieve functies plannen, organiseren en timemanagement.

Het boekje en het spel maken kinderen bewust van tijd, dagelijkse activiteiten en het maken van keuzes. Door herhaling en actieve betrokkenheid leren kinderen nieuwe informatie en kunnen ze die op een praktische manier toepassen.

Ik vind het belangrijk om zo vroeg mogelijk te beginnen met het aanleren van vaardigheden op het gebied van plannen, organiseren en timemanagement. Deze basis helpt kinderen later in hun leven om goed om te gaan met verantwoordelijkheden, planning en tijd.

Het boekje is in het Nederlands.

Ga naar het boekje ‘Wat doe jij vandaag?’

Dit gastartikel van Jonneke Koekhoven (KOEKIE) verscheen eerder in het Nederlands op autishop.nl op 11 september 2023.