In het kort
- Een vakantie is een heleboel nieuwe dingen tegelijk. Hoe minder er op de dag zelf nieuw is, hoe beter het nieuwe te behappen is.
- Laat de reis zien voordat je hem maakt. Foto’s van het huis, een lijstje van de reis, een plan waarin ruimte is voor verandering.
- Stop de vertrouwde spullen waar je erbij kunt. Gehoorbeschermers in de handbagage, een friemelding in het deurvak, de kussensloop van thuis bovenop de koffer.
Het is half zeven op de eerste zaterdag van de zomervakantie. De kofferbak is dicht, net aan. De navigatie zegt vier uur en twaalf minuten.
Achterin vraagt je dochter welke slaapkamer van haar wordt. Het is de derde keer dat ze het vraagt. Je weet het niet. Jij bent er ook nog nooit geweest.
Bij het eerste wegrestaurant heeft ze haar handen over haar oren en haar voeten tegen de achterkant van je stoel. Er zijn nog drie uur te gaan.
Klinkt dat als jouw zomer? Dan is dit stuk voor jou. Het gaat over reizen. De auto, het vliegtuig en het vakantiehuis, en hoe je elk ervan een beetje minder nieuw maakt.
Een vakantie is een heleboel nieuwe dingen tegelijk
Voor de meeste mensen is een vakantie een onderbreking van de routine. Daar draait het juist om.
Voor veel autistische kinderen en volwassenen is routine juist wat de dag bij elkaar houdt. Haal die weg en alles is in één keer nieuw. Een nieuw bed. Nieuwe geuren. Nieuwe geluiden ’s nachts. Een wc die anders doortrekt. Een douche die te heet is.
Tel daar een lange reis in een kleine ruimte bij op, en dat is al veel voordat je er überhaupt bent. Het betekent niet dat je niet moet gaan. Het betekent dat de reis wat meer planning vraagt dan alleen de paklijst.
Laat de reis zien voordat je hem maakt
Print foto’s van het vakantiehuis. De voordeur, de keuken, de slaapkamers. Is er een plattegrond, laat je kind dan al een bed kiezen voordat jullie vertrekken. Die vraag van de achterbank is dan beantwoord voordat hij gesteld wordt.
Schrijf de reis op als lijstje. Van huis vertrekken. Tankstation. Snelweg. Lunchpauze. Aankomen. Je kind kan onderweg elke stap afvinken.
Ga je vliegen? Bekijk samen foto’s van het vliegveld. Neem de veiligheidscontrole door. Tassen gaan door de machine en komen er aan de andere kant weer uit. Een piep is minder eng als je wist dat hij kon komen.
En zeg hardop waar het plan kan veranderen. “We stoppen waarschijnlijk om twaalf uur. Als het druk is op de weg, wordt het later.” Aan een plan met ruimte voor verandering hou je je makkelijker vast dan aan een plan dat breekt.
De auto is een kleine kamer voor lange tijd
Uren in de auto betekenen uren op dezelfde stoel, met hetzelfde uitzicht op dezelfde hoofdsteun. Sommige kinderen vinden het heerlijk. Andere weten al lang voor de eerste stop niet meer hoe ze nog stil moeten zitten.
Plan de pauzes voordat ze nodig zijn, niet pas als het schoppen begint. Kies rustige plekken als dat kan. Een parkeerplaats met bomen kan makkelijker zijn dan een druk wegrestaurant.
Houd handen bezig. De Magic Puzzle Blocks hebben 27 stukjes die met een elastiek aan elkaar vastzitten, dus er is niets los dat tussen de stoelen kan vallen. In de doos zit een boekje met voorbeeldfiguren. The Big Look Book heeft geen letters, dus jongere kinderen kunnen het zelfstandig gebruiken. Op elke pagina is een lieveheersbeestje te vinden, er zitten zeven kameleons verstopt in het boek en er zijn twee pagina’s met veertien verschillen.
Sommige kinderen kauwen meer als ze lang stilzitten. ARK’s Tetra Bite heeft vier armen, elk met een andere structuur, en is ook te gebruiken als friemelding voor de handen. Steek een vinger door het gat en hij draait rond.
Vliegvelden zijn lawaaiig en vliegtuigen brommen
Een vliegveld is veel lawaai in één gebouw. Omroepberichten, rolkoffers, piepende poortjes, drukte in de rijen. Daarna volgt een cabine waarin de motoren urenlang brommen.
Hier bewijzen gehoorbeschermers hun waarde. Begin licht. De Peltor Kid dempt geluid met 27 decibel en weegt 140 gram, voor kinderen tot ongeveer zeven jaar. Vanaf ongeveer acht jaar geeft de gele Peltor Optime I dezelfde 27 decibel bij 187 gram.
Oefen er eerst thuis mee. De gate is niet de plek om ze voor het eerst op te zetten.
Stop ze in de handbagage, niet in de koffer. Een exemplaar in het ruim heb je niets aan in de rij voor de veiligheidscontrole.
En vraag de luchtvaartmaatschappij of het vliegveld vóór je reis welke hulp ze bieden. Dan weet jij ook wat je kunt verwachten.
Maak één hoekje van het vakantiehuis vertrouwd
Het huis is nieuw. Eén hoekje ervan hoeft dat niet te zijn.
Neem spullen van thuis mee. De kussensloop, de lievelingsbeker, de deken die naar het eigen bed ruikt. Pak die als eerste uit, vóór de boodschappen en vóór de koffers.
Loop daarna samen rond. Waar de wc is. Met welk lichtknopje je ’s nachts de overloop verlicht. Welke kraan warm is. Vijf minuten nu scheelt een hoop vragen om twee uur ’s nachts.
Houd de eerste avond simpel. Hetzelfde avondeten als thuis, op hetzelfde tijdstip, als dat lukt.
Gaat de vakantie naar zee, dan kan het strand zijn eigen kauwbehoefte meebrengen. ARK’s Seashell is een hanger in de vorm van een nautilusschelp. Hij wordt dikker naarmate de spiraal naar buiten loopt, dus er zijn verschillende diktes om op te bijten. Hij is gemaakt voor de voortanden en bedoeld voor kinderen vanaf vijf jaar. Het koord en de sluiting zijn niet bedoeld om op te kauwen, en de fabrikant vraagt om toezicht.
Als jij degene bent die reist
Reizen is niet alleen moeilijk voor kinderen. Veel autistische volwassenen vinden stations en vliegvelden al uitputtend lang voordat de reis is begonnen.
Dezelfde ideeën werken. Schrijf het plan op en bewaar het op je telefoon. Bekijk vooraf foto’s van het station of vliegveld. Houd gehoorbeschermers in je tas, niet thuis. Een gele Optime I lijkt iets uit een werkplaats, en niemand kijkt er twee keer naar.
Een klein friemelding helpt bij lang wachten bij de gate. De Tangle Classics Keychain hangt aan je sleutelbos, dus je hebt hem altijd bij je, waar je ook bent.
Lees je dit voor jezelf? Begin met één reis die ertoe doet, en plan alleen die.
Terug op de snelweg
Dezelfde auto, dezelfde zaterdag. Vier uur en twaalf minuten werden er vijf, door wegwerkzaamheden. Je had gezegd dat dat kon gebeuren.
Op het lijstje achterin staan vier vinkjes. Bij de tweede stop gingen de gehoorbeschermers op en bleven ze op. De puzzelblokken liggen ergens onder een jas, gevormd tot iets waar alleen zij een naam voor heeft.
Je stopt bij het huis. Ze is de auto al uit voordat jij de sleutel hebt gevonden. Ze weet welke kamer van haar is. Ze heeft hem op de foto gezien. De blauwe deken van thuis ligt al op bed, omdat je hem bovenop had ingepakt.
Niet elk uur was makkelijk. Het wegrestaurant was nog steeds lawaaiig. Maar ze kwam aan en wist waar ze zou slapen. Dat is een goed begin van een vakantie.
Waar je het vindt
Alles voor onderweg vind je in onze categorie Op reis.
- Voor in de auto: Magic Puzzle Blocks, 27 stukjes aan één elastiek, vanaf vijf jaar.
- Voor jongere kinderen: The Big Look Book, een plaatjesboek zonder letters, met veertien verschillen om te zoeken.
- Om op te kauwen en mee te draaien: ARK’s Tetra Bite, vier armen met structuur, elk lang genoeg om bij de kiezen te komen.
- Voor het strand: ARK’s Seashell, ongeveer zes centimeter breed, om op te kauwen met de voortanden.
- Kinderen tot ongeveer zeven jaar: Peltor Kid, 27 decibel, 140 gram.
- Vanaf acht jaar en voor volwassenen: Peltor Optime I, 27 decibel, 187 gram, in geel.
- Altijd op zak: Tangle Classics Keychain, een Tangle aan een sleutelhanger.