In het kort
- Stilzitten is niet hetzelfde als uitrusten. Voor veel autistische kinderen kost het echt moeite, en die moeite moet ergens vandaan komen.
- Met een wiebelkussen kan het lichaam een beetje bewegen, óp de stoel, in plaats van veel, ernaast.
- Het werkt het best als je het eerst thuis uitprobeert, afspraken maakt met de leerkracht en het behandelt als een gewone zitplek.
Het is de laatste week van de zomervakantie. De keukentafel ligt vol nieuwe potloden, nog in de verpakking. Je dochter zou twee bladzijden uit haar zomerboek lezen.
Ze zit op één been. Dan op het andere. Dan gaat ze op haar knieën zitten. De achterpoten van de stoel komen los van de vloer en vallen met een bonk terug. Omhoog, bonk. Omhoog, bonk. Drie keer staat ze op voor wat drinken dat ze niet opdrinkt.
Op de koelkast hangt haar rapport van juli. Eén zin is je bijgebleven. Ze vindt het moeilijk om op haar stoel te blijven zitten. Je weet het. Je hebt haar zien proberen.
Klinkt dat als jouw keuken? Dan is dit stuk voor jou. Het gaat over wiebelkussens. Waarom stilzitten hard werken kan zijn, en hoe een kussen op de stoel die onrust een betere plek kan geven.
Stilzitten kost moeite
Voor veel autistische kinderen is stilzitten geen rust. Het is een taak. Het lichaam stil houden vraagt aandacht, en die aandacht is dan niet meer beschikbaar voor het boek, de rekensom of de stem van de leerkracht.
Let eens op wanneer het bewegen toeneemt. Vaak is dat op een harde stoel, tijdens lang wachten, in de kring of bij een viering, of als het werk moeilijk is. Sommige kinderen bewegen om alert te blijven. Andere bewegen omdat het lichaam er gewoon om vraagt, en dan nog een keer.
Daarom houdt “zit stil” zo zelden lang stand. Het bewegen verdwijnt niet. Het komt terug als schommelen, wippen, knielen of opstaan midden in een zin.
Geef het wiebelen een betere plek
Het doel is dus geen kind dat nooit beweegt. Het doel is een kind dat kan bewegen zonder van de stoel te komen.
Een wiebelkussen leg je op een gewone stoel. Het is gevuld met lucht, dus het geeft een beetje mee in alle richtingen. Je kind kan verschuiven, schommelen en balanceren, terwijl de stoel op vier poten blijft staan. Kleine bewegingen op de stoel, in plaats van grote bewegingen ernaast.
De meeste van deze kussens hebben een kant met noppen en een gladde kant. De noppen geven net wat meer te voelen. Sommige kinderen vinden dat heerlijk. Anderen vinden het te veel en draaien het kussen gewoon om.
Rond, wig of noppen
In ons assortiment vind je drie soorten kussens.
De ronde schijf is de klassieker. De Gymnic Disc ‘o’ Sit Junior is rood en heeft een doorsnee van 32 centimeter. Hij is gemaakt voor kinderen tot ongeveer twaalf jaar en tot 45 kilo. Je kunt hem ook gebruiken voor balansspelletjes: erop staan, zitten of knielen. De Senior is grijs en heeft een doorsnee van 39 centimeter, voor grotere kinderen en volwassenen tot 120 kilo.
De wig is zo gevormd dat het bekken naar voren kantelt. Daardoor is de Movin’ Sit het bekijken waard voor kinderen die onderuitzakken in hun stoel en half komen te liggen. De Junior meet 26 bij 26 centimeter, voor kinderen tot 45 kilo. De Senior meet 36 bij 36 centimeter, voor oudere kinderen en volwassenen tot 120 kilo. Beide zijn blauw.
Het Togu Ball Cushion is rond en is er in drie maten. 30 centimeter voor kleine kinderen, 33 voor kinderen en kleine volwassenen, 36 voor volwassenen en voor staande oefeningen. Het is er in zwart, blauw, groen of rood, en dat maakt uit voor een kind met uitgesproken meningen over kleur.
Als grove richtlijn: een kind dat vaak wipt en schommelt, kan meestal goed overweg met een rond kussen. Een kind dat onderuitzakt en wegglijdt, heeft misschien liever de wig.
De Disc ‘o’ Sit en de Movin’ Sit blaas je zelf op, met je mond. De Disc ‘o’ Sit kun je ook oppompen met de Faster Blaster. Hoe dan ook kun je wat meer of wat minder lucht proberen en kijken wat je kind fijn vindt.
Begin thuis, voordat school begint
Eind augustus heb je een rustige week om te oefenen. Gebruik die.
Leg het kussen op de keukenstoel tijdens het eten, tekenen of het zomerboek. Tien minuten is in het begin ruim genoeg. Laat je kind de kant kiezen, noppen of glad. Laat je kind ook de kleur kiezen als er iets te kiezen valt.
Noem het geen oplossing. Noem het een zitplek. “Deze wiebelt. Probeer maar.” Hoe minder je uitlegt, hoe gewoner het wordt.
Reken in het begin op wat stuiteren. Alles wat nieuw is, wordt getest. Na een tijdje is het nieuwe er meestal af, en is het gewoon de stoel.
Zijn de handen ook onrustig? Geef ze dan iets rustigs te doen op schoot. De Tangle Textured Junior heeft gladde en ruwe oppervlakken die vingers kunnen verkennen.
En als het lastige deel is dat je kind niet weet hoe lang het nog duurt, laat het dan zien. De Time Timer PLUS heeft een rode schijf die langzaam verdwijnt naarmate de minuten verstrijken, tot 60 minuten, zonder tikken.
Praat even met de leerkracht
Stuur vóór de eerste schooldag een kort berichtje of spreek de leerkracht aan bij het schoolhek. Leg uit dat het kussen het alternatief is voor wippen, knielen en opstaan. De meeste leerkrachten zien liever een kind dat rustig op zijn stoel wiebelt dan dat ze een stoel op de vloer horen kletteren.
Maak afspraken over de praktische dingen. Wie het meeneemt naar school, waar het blijft en of het in de herfstvakantie mee naar huis gaat. Een kussen dat op de stoel blijft liggen, is makkelijker dan een kussen dat elke dag heen en weer reist.
Sommige leerkrachten hebben er twee of drie in de klas, voor iedereen die er een wil. Dan is het niet het speciale ding van één kind. Het is gewoon een zitplek waar sommigen voor kiezen.
Volwassenen wiebelen ook
Onrust houdt niet op bij het schoolhek. Veel autistische volwassenen wiebelen met een been onder het bureau, verschuiven om de paar minuten of staan op tijdens vergaderingen, gewoon om te bewegen.
De Senior-maten kunnen tot 120 kilo hebben. Een grijze Disc ‘o’ Sit op een bureaustoel ziet eruit als een zitkussen. Niemand kijkt ervan op.
Werk je thuis? De Togu van 36 centimeter is ook bedoeld voor staande oefeningen, dus hij kan tussen de calls door naast je bureau zijn plek verdienen.
Lees je dit voor jezelf? Probeer een week lang een kussen op je werkstoel en merk op wanneer je blij bent dat het er is.
Terug aan de keukentafel
Dezelfde tafel, tien dagen later. De potloden zijn nu uit de verpakking.
Je dochter zit op het rode kussen te lezen. Ze schommelt een beetje naar links, een beetje naar rechts. Eén voet tikt op de vloer. De stoel blijft op alle vier de poten staan.
Ze staat nog steeds op voor wat drinken. Eén keer, niet drie keer. Het rapport hangt nog op de koelkast. Volgende week gaat het kussen met haar mee naar school.
Ze beweegt nog steeds. Ze beweegt alleen op haar stoel. En dat is goed genoeg.
Waar vind je ze?
Al onze kussens vind je in de categorie Wiebelkussens.
- Rond, voor kinderen: Disc ‘o’ Sit Junior, rood, 32 centimeter doorsnee, voor kinderen tot ongeveer twaalf jaar.
- Rond, voor tieners en volwassenen: Disc ‘o’ Sit Senior, grijs, 39 centimeter doorsnee, tot 120 kilo.
- Wig, voor kinderen die onderuitzakken: Movin’ Sit Junior, 26 bij 26 centimeter, tot 45 kilo.
- Wig, voor oudere kinderen en volwassenen: Movin’ Sit Senior, 36 bij 36 centimeter, tot 120 kilo.
- Drie maten, vier kleuren: Togu Ball Cushion, 30, 33 of 36 centimeter doorsnee.
- Voor onrustige handen: Tangle Textured Junior, met gladde en ruwe oppervlakken om te verkennen.
- Om te zien hoe lang het nog duurt: Time Timer PLUS, tot 60 minuten, stil, zonder tikken.