In het kort
- Wachten is zwaar werk als je niet weet hoe lang het duurt en je handen niets te doen hebben.
- Een fidget helpt alleen als hij er is. Klik er een aan de sleutels, de schooltas of de telefoon, zodat het wachten nooit met lege handen begint.
- Iets om te draaien past bij korte wachttijden. Iets om op te lossen past bij lange.
Het is tien voor vier bij de bushalte bij school. Op het scherm boven het bushokje stond twee minuten. Nu staat er negen. Een vrachtwagen rijdt voorbij en spat de stoeprand nat.
Je dochter heeft de rits van haar jas twintig keer op en neer getrokken. Ze heeft tegen de paal van het bushaltebord geschopt. Ze heeft gevraagd hoe lang het nog duurt, en jij hebt “zo meteen” gezegd, en jullie weten allebei dat “zo meteen” geen antwoord is.
Tegen de tijd dat de bus komt, kauwt ze op haar haar en staat ze op het punt om te gaan huilen. Er gebeurde niets. Dat is nu juist het punt. Elf minuten lang gebeurde er niets.
Dit stuk gaat over die minuten. De bushalte, de rij bij het postkantoor, de wachtkamer bij de dokter. En over het kleine ding in een zak dat ze makkelijker kan maken.
Wachten is zwaarder dan het lijkt
Van buitenaf lijkt wachten op rust. Je staat er gewoon. Voor veel autistische kinderen en volwassenen is het allesbehalve rustgevend.
Er is geen duidelijk einde. Twee minuten worden negen. De dokter loopt uit, en niemand zegt hoeveel. De rij schuift op en staat dan weer stil.
Er is niets om je aan vast te houden. De ruimte zit vol met het geluid van anderen, de geur van anderen, een televisie die niemand heeft uitgekozen. En je mag niet weg.
Dus zoekt het lichaam zelf een manier om ermee om te gaan. Een rits gaat op en neer. Een voet tikt. Een mouw wordt rondgedraaid. Vingers pulken aan de huid. Niets daarvan is stout. Het is iemand die probeert het vol te houden.
De handen willen iets te doen hebben
Een fidget geeft die handen een taak. Iets om te draaien, te wenden of op te lossen, steeds opnieuw. De bus komt er niet sneller door. Het wachten krijgt alleen een vorm.
Veel mensen vinden het makkelijker om in een rij te staan als hun vingers bewegen. De beweging is regelmatig, herhaalt zich en is van henzelf. Niemand anders bepaalt hoe snel die gaat.
Daarom duiken de rits, het haar en de mouw op. Dat zijn ook fidgets, alleen niet zulke goede. Een echte fidget is een betere plek voor dezelfde behoefte.
Draaien bij korte wachttijden, oplossen bij lange
Niet elk wachtmoment is hetzelfde, en niet elke fidget past bij elk wachtmoment.
Denk bij de bushalte en de rij aan draaien. Een Tangle is een lus van gebogen stukjes die alle kanten op draaien. Er is geen begin en geen einde, dus het maakt niet uit wanneer de bus komt. Hij gaat gewoon terug in de zak. Schieten twee stukjes los, dan klik je ze weer in elkaar.
Tangles zijn er in veel uitvoeringen. Tangle Gems hebben een glinsterende, iriserende afwerking en namen als Blue Topaz, Red Ruby en Black Obsidian, die sommige kinderen graag verzamelen. De Tangle Fuzzie heeft een lichte velourslaag en is de zachtste Tangle die er is. Voor een kind dat rustig wordt van aanraking, wordt hij vaak de favoriet.
Voor de wachtkamer, waar twintig minuten veertig kunnen worden, werkt iets om op te lossen vaak beter. De Magic Rainbow Ball is een puzzelbal vol gekleurde balletjes met één lege plek. Je verschuift de balletjes naast die plek, één voor één, tot elke kleur weer op de goede plek zit. Een duidelijk doel en duidelijke regels. Veel autistische kinderen en volwassenen vinden precies dat fijn.
Het Clown Magic Puzzle Board is een platte vouwpuzzel. Je vouwt het tot de gedrukte rechthoeken helemaal door elkaar zitten en probeert ze dan terug te vouwen. Het is licht, maakt geen geluid en is bedoeld voor kinderen vanaf vijf jaar.
Eén in elke zak, niet één in de la
Dit is het belangrijkste deel. De beste fidget ter wereld doet niets in een la thuis.
Wachten komt zonder waarschuwing. De trein staat stil tussen twee stations. De kassa valt uit. De afspraak die tien minuten zou duren, duurt een uur. Daar kun je niet op plannen. Je kunt alleen zorgen dat er al iets is.
De Tangle Classics Keychain heeft een sleutelring. Klik hem aan de schooltas, het etui of je eigen sleutels. Dan gaat hij overal mee naartoe en hoeft niemand eraan te denken.
Sommige gezinnen hebben één Tangle per plek. Eén aan de schooltas, één in de jaszak, één in de auto. Raakt er een kwijt, en dat gebeurt, dan ligt de volgende al klaar.
Laat je kind de kleur kiezen. Een Gem die je kind zelf heeft uitgekozen, pakt het ook echt.
Let op de leeftijd. Tangles bevatten kleine onderdelen, en de Keychain en de Fuzzie zijn niet geschikt voor kinderen onder de drie jaar.
In de klas en in de wachtkamer
Vertel het de leerkracht. De Fuzzie is klein, stil en onopvallend, gemaakt voor in de klas en bij het huiswerk. Spreek af dat de fidget in de hand of in de zak blijft, dan wordt het zelden een probleem.
In de wachtkamer werkt het net zo. Niemand vindt het erg als een kind aan een puzzelbal draait. Heel wat mensen vinden het wel erg als een kind op de stoelen klimt.
Volwassenen wachten ook
Wachten wordt niet makkelijker als je achttien bent. De huisartsenpraktijk, de rij bij de apotheek, het perron als de trein vertraging heeft. Heel wat autistische volwassenen draaien aan een ring, klikken met een pen of scrollen op hun telefoon zonder iets te lezen.
De Tangle Phone Fidget plak je op je telefoon. Je trekt de folie eraf, plakt hem vast en draait eraan. Hij past om je hand of pols voor meer grip, en je kunt je telefoon er rechtop mee op tafel zetten. Voor anderen is het een telefoonaccessoire. Voor jou is het iets om aan te draaien terwijl er op het bord “vertraagd” staat.
Een Gem in Black Obsidian die stil in een jaszak ronddraait, is voor iedereen onzichtbaar behalve voor jou.
Lees je dit voor jezelf? Let eens op waar je handen naartoe gaan als je wacht. Geef ze dan iets beters.
Terug bij de bushalte
Dezelfde halte, een paar weken later. Op het scherm staat twee minuten. Dan negen.
Je dochter kijkt ernaar, zucht en haalt de paarse Gem uit haar jaszak. Ze draait hem, lus na lus, terwijl er een vrachtwagen voorbijrijdt. Ze vraagt één keer hoe lang het nog duurt. Geen vijf keer.
De bus is nog steeds te laat. Dat is hij altijd. Maar elf minuten zijn nu gewoon elf minuten.
Waar vind je ze?
Al onze fidgets vind je in de categorie Fidgeting.
- Altijd aan de sleutels: Tangle Classics Keychain, een Tangle met sleutelring voor tassen, sleutels en etuis, vanaf drie jaar.
- Om te verzamelen en te draaien: Tangle Gems, Tangle Junior met een glinsterende, iriserende afwerking, in kleuren als Purple Amethyst en Black Obsidian.
- De zachtste: Tangle Fuzzie, met een lichte velourslaag die fluweelzacht aanvoelt.
- Op de telefoon: Tangle Phone Fidget, folie eraf en vastplakken, en hij doet ook dienst als telefoonstandaard.
- Voor lang wachten: Magic Rainbow Ball, gekleurde balletjes en één lege plek, om in zo weinig mogelijk zetten te sorteren.
- Plat in een jaszak: Clown Magic Puzzle Board, een vouwpuzzel die geen geluid maakt, vanaf vijf jaar.