De tikkende klok: hulpmiddelen die autistische kinderen helpen in de klas

27 oktober 2026
Hulpmiddelen in de klas voor autistische kinderen: visuele timers, zitkussens, gehoorkappen en pictokaartjes die helpen aan tafel. Praktische tips.

In het kort

  • Een klaslokaal vraagt veel van alle zintuigen tegelijk. Kleine hulpmiddelen kunnen de stapel een beetje lichter maken.
  • Maak tijd zichtbaar, laat het lichaam bewegen, zet het geluid een standje lager en laat de dag zien in plaatjes.
  • Spreek het eerst af met de leerkracht. Een hulpmiddel werkt het best als het normaal voelt, niet bijzonder.

Het is dinsdagochtend, tien over negen, en de rekentoets is net uitgedeeld. Een stoel schraapt over de vloer. Iemand achterin slijpt een potlood, rond en rond. De jongen aan het tafeltje ernaast tikt met zijn liniaal op zijn tafel. Boven het whiteboard tikt de klok.

Je dochter heeft de eerste vraag vier keer gelezen. Ze weet hoe het moet. Gisteravond maakte ze er nog precies zo een aan de keukentafel. Maar elke keer dat ze het eind van de zin bereikt, trekt het getik haar weg.

Dan zegt de leerkracht: “Nog twintig minuten.” Twintig minuten. Hoe lang is dat precies? Lang genoeg om klaar te komen? Ze kijkt omhoog naar de klok, en de klok tikt gewoon door.

Heb je een versie van dit verhaal weleens op het schoolplein gehoord? Dan is dit stuk voor jou. Het gaat over de kleine hulpmiddelen op of rond een tafel. Geen ervan verandert de klas. Ze veranderen hoeveel ervan bij je kind binnenkomt.

Een klas is heel veel tegelijk

Denk eens na over wat er tijdens een toets van een leerling wordt gevraagd. Stilzitten. Het lawaai negeren. Lezen. Nadenken. De tijd in de gaten houden. Elke vraag inhouden tot het einde.

Voor veel autistische kinderen is elk daarvan een aparte klus. De geluiden verdwijnen niet naar de achtergrond. Stilzitten kost moeite. Tijd is iets wat andere mensen lijken te voelen, en zij niet.

Dus de energie die naar vraag één zou moeten gaan, gaat naar alles eromheen. Bij vraag drie is de tank leeg.

De hulpmiddelen hieronder halen elk één van die klussen van de stapel. Ze passen niet allemaal bij je kind. Kies de klus die de meeste energie kost, en begin daar.

Maak tijd iets wat je kunt zien

“Twintig minuten” is maar een woord. Je kunt het niet zien. Een Time Timer geeft het een vorm.

Je draait de schijf naar de tijd die je wilt. Er verschijnt een gekleurd vlak, dat kleiner wordt naarmate de minuten verstrijken, tot het helemaal weg is. Eén blik is genoeg om te zien hoeveel tijd er nog over is. Geen sommen, geen klokkijken, niets hoeven vragen.

Ze lopen geruisloos, zonder tikken. Dat is belangrijk in een lokaal waar één tikkende klok al één te veel is.

De Time Timer PLUS gaat tot zestig minuten. Hij is veertien bij achttien centimeter, met grote cijfers en een rode schijf achter doorzichtig plastic. Het geluid aan het eind kun je harder of zachter zetten.

De Time Timer TWIST is kleiner en aan de buitenkant rood. Je stelt hem in van nul tot negentig minuten door er simpelweg aan te draaien. Hij heeft een magnetische achterkant, zodat hij op een metalen oppervlak kan hangen waar de hele klas hem kan zien.

Voor oudere leerlingen met langere taken is er een Time Timer PLUS met een paarse schijf die tot honderdtwintig minuten loopt.

Nog een praktisch puntje. De batterijen zijn niet inbegrepen. De TWIST werkt op één AAA-batterij, de PLUS-modellen op één AA-batterij. Koop ze op dezelfde dag, anders belandt de timer in een la.

Laat het lichaam bewegen, zodat het hoofd erbij blijft

Sommige kinderen denken het best als ze een beetje mogen bewegen. Als je zegt dat ze stil moeten zitten, kan het zijn dat ze de hele les bezig zijn met stilzitten.

Een zitkussen zoals de Disc’o’Sit geeft die beweging een rustige uitweg. Het is gevuld met lucht, waardoor het kind tijdens het zitten kleine bewegingen blijft maken. De ene kant heeft noppen, de andere is glad. Sommige kinderen vinden de noppen fijn, andere niet. Laat je kind allebei uitproberen.

De juniorversie heeft een doorsnede van tweeëndertig centimeter, is rood en is bedoeld voor kinderen tot ongeveer twaalf jaar. De seniorversie is negenendertig centimeter, grijs en geschikt voor grotere kinderen en volwassenen. Je pompt ze zelf op.

Probeer het eerst thuis, tijdens het huiswerk. Helpt het daar, dan is het de moeite waard om het aan de leerkracht voor te leggen.

Zet het volume een standje lager

Gehoorkappen maken de klas niet stil. Ze zetten het geluid zachter, zodat het getik van de liniaal wat verder weg klinkt. Je kind kan de leerkracht nog steeds horen.

Voor school is lichte bescherming meestal genoeg. De Peltor Kid is voor kinderen tot ongeveer zeven jaar. Hij weegt 140 gram en dempt het geluid met 27 decibel, in groen of roze. Vanaf ongeveer acht jaar geeft de Peltor Optime One dezelfde 27 decibel bij 187 gram, in geel.

Bewaar ze in de schooltas, niet thuis. En laat je kind zelf beslissen wanneer ze opgaan.

Laat de dag zien voordat hij begint

Veel stress in de klas begint al vóór de klas. Een zwemles waar niemand iets over had gezegd. Midden op de ochtend naar de tandarts. Verrassingen kosten ook energie.

De basisset van EasyAuti bevat 50 magnetische pictokaartjes in een bewaarblik. Elk kaartje is vier bij vier centimeter. Er zitten onder meer school, lunch, opruimen, samen spelen, alleen spelen, sport en zwemmen bij. Leg de avond ervoor de dag van morgen klaar op de koelkast. ’s Ochtends kan je kind zelf zien wat de dag brengt.

Voor de klas, en voor later

Praat met de leerkracht voordat er iets in de schooltas gaat. Leg uit waar het hulpmiddel voor is, en spreek af wanneer het gebruikt mag worden.

Vaak helpt het om het hulpmiddel van iedereen te maken. Een Time Timer op het bureau van de leerkracht tijdens een toets helpt de hele klas, niet alleen één kind. Niemand valt op, en veel leerkrachten merken dat het rustiger wordt in de klas.

En dit alles houdt niet op bij het schoolhek. Studenten gebruiken een timer om een lange opdracht in stukken te verdelen. Autistische volwassenen leggen een Disc’o’Sit Senior op hun bureaustoel, of bewaren gehoorkappen in een bureaula voor de kantoortuin. Lees je dit voor jezelf? Dan geldt dezelfde regel. Kies de klus die jou het meeste kost, en begin daar.

Terug naar de rekentoets

Hetzelfde lokaal, een paar weken later. Hetzelfde toetsblad, dezelfde schrapende stoelen. De jongen aan het tafeltje ernaast tikt nog steeds met zijn liniaal.

Maar er hangt een rode Time Timer op het whiteboard, en een rood taartpuntje wordt stilletjes kleiner. Je dochter zit op een rood kussen en beweegt een beetje heen en weer terwijl ze leest. Gele gehoorkappen, net iets te groot, houden het getik op armlengte afstand.

De leerkracht zegt: “Nog twintig minuten.” Ze kijkt niet naar de klok. Ze kan zien hoeveel er nog over is. Ze slaat de bladzijde om en begint aan vraag zes.

Waar je ze vindt

Je vindt deze hulpmiddelen in onze categorie Leren.

  • Visuele timer om op te hangen: Time Timer TWIST, in te stellen van nul tot negentig minuten door te draaien, met magnetische achterkant.
  • Visuele timer voor op tafel: Time Timer PLUS, tot zestig minuten, veertien bij achttien centimeter, instelbaar geluidsvolume.
  • Voor langere taken: Time Timer PLUS wit 120 minuten, met een paarse schijf en een optioneel eindsignaal.
  • Zitkussen voor kinderen: Disc’o’Sit Junior, doorsnede tweeëndertig centimeter, voor kinderen tot ongeveer twaalf jaar.
  • Zitkussen voor oudere leerlingen en volwassenen: Disc’o’Sit Senior, doorsnede negenendertig centimeter, tot 120 kilogram.
  • Gehoorkappen tot ongeveer zeven jaar: Peltor Kid, 27 decibel, 140 gram.
  • Gehoorkappen vanaf acht jaar: Peltor Optime I, 27 decibel, 187 gram, in geel.
  • Pictokaartjes voor de komende dag: EasyAuti basisset pictogrammen, 50 magnetische kaartjes in een bewaarblik.

Lees ook eens

Arks Tetra Bite
Potlood in de mond, koordje in de hand: kauwen en friemelen
Kauwen en friemelen tegelijk: waarom autistische kinderen en volwassenen vaak allebei nodig hebben, en hoe kauwproducten en Tangles de taak kunnen verdelen.
Tangle Classics Sleutelhanger
De wachtkamer, de rij, de bushalte: in elke zak een fidget
Fidgets voor in je zak voor autistische kinderen en volwassenen: waarom wachten zo zwaar is, welke fidget bij welk moment past en hoe je er altijd een binnen handbereik houdt.
2014900599.jpg
De eenhoorn in het etui: een fidget kiezen die bij de leeftijd past
Fidget toys voor autistische kinderen, tieners en volwassenen: zo kies je een Tangle die past bij de leeftijd, de handen en het moment, vanaf drie jaar tot op kantoor.
Sensory Feet
De stoel op twee poten: prikkels zoeken en kinderen die meer nodig hebben
Prikkels zoeken bij autistische kinderen en volwassenen: hoe het eruitziet, welk zintuig erom vraagt en eenvoudige manieren om thuis en op school meer prikkels te geven.
Autisme in Kaart
Het omgegooide bord: spellen die iets leren zonder preek
Leerspellen voor autistische kinderen en volwassenen: coöperatieve bordspellen en kaartspellen die gevoelens en samenwerken leren, zonder preek.
2016380295.jpg
Twintig minuten in de wachtkamer: friemelpuzzels voor onrustige handen
Friemelpuzzels voor autistische kinderen en volwassenen: vouwpuzzels, regenboogballen en 3D-draaipuzzels die onrustige handen bezighouden, en hoe je er een kiest.
Autishop naadloze sokken voor heren 41-46
De verkeerde sok: naadloze sokken en kleding voor een gevoelige huid
Naadloze sokken voor autistische kinderen en volwassenen met een gevoelige huid: waarom naden en labels ertoe doen, hoe je het juiste paar kiest, en rustigere ochtenden.
2014900599.jpg
Vijf op tafel: welke Tangle is welke, en bij wie past hij
Tangle-friemelgids: Gems, Marble, Pets, Therapy Relax of Glow in the dark. Welk gevoel past bij welke handen, en bij welk moment van de dag.
1459116701.jpg
De natte mouw: kauwsieraden voor kinderen die op alles kauwen
Kauwsieraden voor autistische kinderen en volwassenen: waarom sommige mensen op alles kauwen, hoe je de juiste hardheid kiest en hoe je zorgt dat ze ook gebruikt worden.
Green ear defenders on a kitchen table next to a school backpack
Het handdrogerprobleem: wanneer gehoorkappen helpen, en wanneer niet
Gehoorkappen voor autistische kinderen en volwassenen: wat ze doen, welk niveau je kiest en hoe je zorgt dat ze gedragen worden. Praktisch advies van Autishop.
2016559935.jpg
Wippen met je stoel: wiebelkussens voor kinderen die niet stil kunnen zitten
Wiebelkussens voor autistische kinderen en volwassenen: waarom stilzitten hard werken is, welk kussen je kiest en hoe je het in de klas laat werken.
Het Grote Kijkboek voorkant
Vier uur en twaalf minuten: op reis met een autistisch kind
Op reis met een autistisch kind: zo bereid je de autorit, het vliegveld en het vakantiehuis voor, met praktische tips van Autishop.
Checkpad tanden poetsen
Is het vandaag zwemmen? Visuele schema’s en de dag plannen
Visuele schema’s voor autistische kinderen en volwassenen: waarom het helpt om de dag te zien, hoe je er een maakt met pictogrammen en hoe je het volhoudt.
NordicHug Weighted Hoodie
Onder de bankkussens: diepe druk en waarom gewicht kan kalmeren
Diepe druk voor autistische kinderen en volwassenen: waarom stevige druk en gewicht rustgevend kunnen voelen, hoe je een hoodie of vest kiest, en hoe je begint.
Comfort en sensorische ondersteuning in één kledingstuk
koekie mytimingcards
Mytimingcards – voorkom discussies over beeldschermtijd!
Mijn naam is Jonneke Koekhoven en ik werk al 17 jaar met kinderen en jongeren met autisme. Via mijn bedrijf KOEKIE (www.symptomen-autisme.nl) bied ik individuele begeleiding en geef ik online advies en cursussen aan ouders en professionals. Ik vind nieuwe producten die kinderen met autisme kunnen ondersteunen altijd erg interessant en probeer ze graag uit tijdens mijn begeleiding. In deze blog geef ik mijn mening en tips over de ‘Mytimingcards’!
Wat ga jij doen vandaag?
Wat doe jij vandaag? Een boekje en kaartspel voor jonge kinderen
Een gastrecensie door Jonneke Koekhoven van Wat doe jij vandaag? Een rijmboek met dagritmekaarten en een memoryspel voor kinderen van twee tot zes jaar.
That's how I see myself! autism
Kaartspellen voor en over autisme: wat ze zijn en wanneer je ze gebruikt
Gastblog van Jonneke Koekhoven: drie kaartspellen voor autistische kinderen, over veerkracht, emoties en zelfbeeld, en wanneer je ze inzet.
Compliment game
Complimentenspel Autisme: een vrolijk, positief spel waar kinderen van groeien
Gastblog van Jonneke Koekhoven van KOEKIE over het Complimentenspel Autisme: wat er in de doos zit, waarom het goed past bij kinderen met autisme en tips voor het gebruik.

Openingstijden feestdagen

Nieuwjaarsdag
Gesloten
Goede Vrijdag
Gesloten
1e paasdag
Gesloten
2e Paasdag
Gesloten
Koningsdag
Gesloten
Bevrijdingsdag
Gesloten
Hemelvaartsdag
Gesloten
1e pinksterdag
Gesloten
2e pinksterdag
Gesloten
1e kerstdag
Gesloten
2e kerstdag
Gesloten