Potlood in de mond, koordje in de hand: kauwen en friemelen

In het kort

• Kauwen en friemelen gaan vaak samen. Wordt het ene gestopt, dan wordt het andere meestal drukker.
• Sommige kauwproducten zijn ook friemelspullen voor de handen. Een Brick Stick of een Tetra Bite kan van de mond naar de vingers en weer terug.
• Willen de handen iets eigens? Geef er dan een Tangle bij. Tangles zijn alleen voor de handen, nooit voor in de mond.

Het is half vijf op een natte dinsdag. Het licht in de keuken brandt en het spellingsblad ligt op tafel. Je dochter heeft het uiteinde van haar potlood tussen haar tanden. Je hoort het: om de paar seconden een klein, droog geknars.

Haar andere hand is ook bezig. Het koordje van haar hoodie zit om één vinger gewikkeld, steeds strakker, tot het topje wit wordt. Dan wikkelt ze het los, en begint ze opnieuw.

Je haalt het potlood uit haar mond zodat ze kan schrijven. Binnen een minuut zit haar duimnagel er in plaats daarvan. Je schuift het koordje voorzichtig weg. Haar knie begint onder de tafel te wippen.

Klinkt dat als jouw keuken? Dan is dit stuk voor jou. Het gaat over kinderen en volwassenen bij wie zowel de handen als de mond iets te doen nodig hebben. En over hoe je allebei een betere plek geeft.

Kauwen en friemelen komen vaak samen

Voor veel autistische mensen doen kauwen en friemelen ongeveer hetzelfde. Iets stevigs tussen de tanden. Iets om tussen de vingers te draaien en in te knijpen. Allebei zijn ze regelmatig en herhalend. Allebei zijn ze er altijd als het lawaaiig wordt in de ruimte of als de taak moeilijk wordt.

Daarom duiken ze zo vaak samen op. Het is ook de reden dat het zelden goed afloopt als je er één afpakt. Stop het kauwen, en de vingers worden drukker. Stop het friemelen, en er belandt iets in de mond. De behoefte is niet weg. Ze is alleen verschoven.

Vraag je dus niet af welke gewoonte moet stoppen, maar stel een andere vraag. Wat heeft de mond nu nodig, en wat hebben de handen nodig?

Eén voorwerp kan beide taken doen

Sommige kauwproducten zijn gemaakt om vast te houden én om op te bijten. ARK omschrijft de Brick Stick en de Krypto Bite als een orale fidget, of zelfs als een fidget voor de handen. Dat is nuttiger dan het klinkt.

De Brick Stick is iets meer dan zes centimeter lang, met grote noppen aan de ene kant en kleine noppen aan de andere kant. In de mond reikt hij tot aan de kiezen. In de hand zijn die noppen iets om onder een duim te rollen.

De Krypto Bite is slanker. Hij heeft de vorm van een edelsteen, is ongeveer zevenenhalve centimeter lang en net iets meer dan een centimeter dik. Hij ligt makkelijk tussen de vingers.

De Tetra Bite gaat nog een stap verder. Hij heeft vier armen, elk met een eigen textuur: ronde noppen, zigzaglijnen, ribbels en strepen. Steek een vinger door het gat in het midden en laat hem met je andere hand ronddraaien. Of houd hem vast bij twee armen en draai. Als het draaien stopt, kan elke arm de mond in.

De ARK Rainbow is gemaakt om te draaien en te buigen, met aan elke kant een andere textuur. Hij is maar ongeveer een halve centimeter dik, wat fijn is voor mensen die graag op iets duns kauwen. ARK is eerlijk over de grenzen. Omdat hij zo dun is, gaat hij niet lang mee bij gemiddeld of stevig kauwen, zelfs niet in de stevigste hardheid.

Soms willen de handen iets eigens

Niet iedereen kan allebei met één voorwerp. Sommige kinderen kauwen en friemelen tegelijk. Het kauwproduct zit in de mond, en de handen zijn weer leeg. Dan helpt een aparte friemelaar voor de handen.

Een Tangle is een ketting van gebogen stukjes die je in elke richting kunt draaien en wenden. De beweging gaat door zolang jij dat wilt.

De Tangle Fuzzie is de zachtste Tangle die er is. De stukjes hebben een licht velourslaagje, waardoor hij fluweelzacht aanvoelt, bijna als één zacht geheel. Hij past bij kinderen die tot rust komen door aanraking. Bovendien is hij klein en stil.

De Tangle Therapy Relax is de kleinere versie van de Tangle Therapy. Hij heeft een zachte rubberen laag vol kleine noppen. Er is genoeg te ontdekken voor de vingertoppen.

Eén vaste regel: Tangles zijn voor de handen, nooit voor in de mond. Ze bestaan uit losse onderdelen en hebben een waarschuwing voor verstikkingsgevaar. Heeft je kind de neiging om alles in de mond te stoppen? Geef dan eerst het kauwproduct en pas daarna de Tangle. De Tangle Fuzzie is geschikt vanaf drie jaar.

Kies op basis van wat je ziet

Kijk een dag goed voordat je iets koopt. Waar gaan de tanden naartoe? Wat doen de handen?

Een kind dat met de kiezen kauwt en af en toe ergens aan pulkt, heeft misschien genoeg aan alleen een Brick Stick. Een kind dat tegelijk kauwt en ronddraait, wil misschien een Tetra Bite. Een kind dat op het koord van een ketting kauwt en daarna met de sluiting friemelt, vindt de Brick-armband van ARK misschien fijn. Die draai je om de pols en weer los, en je kunt hem buigen, draaien en over de noppen wrijven.

Elk kauwproduct van ARK is er in drie hardheden. Standard is de zachtste. Medium is steviger. Strong is de stevigste en gaat het langst mee. Ga uit van het kauwen dat je vandaag ziet.

Kauwproducten kunnen om hygiënische redenen niet worden geretourneerd. Die dag observeren is dus de moeite waard.

Ruimte maken voor allebei

Houd de twee bij elkaar. Met een kauwproduct om de nek en een Tangle in het etui vind je met één greep allebei.

Ruil zonder woorden. Gaat het potlood de mond in, geef dan het kauwproduct. Komt het hoodiekoordje tevoorschijn, schuif dan de Tangle over tafel. Hoe minder erover gepraat wordt, hoe meer het gebruikt wordt.

Laat handen en mond elkaar afwisselen. Op sommige dagen is het alleen maar kauwen. Op andere dagen legt de hand de Tangle geen moment weg. Allebei is prima.

Bekijk het kauwproduct om de paar dagen en vervang het bij het eerste teken van slijtage. De makers vragen om toezicht van een volwassene, ongeacht de leeftijd. De Tetra Bite mag in het bovenste rek van de vaatwasser, zonder droogprogramma.

In de klas en aan het bureau

Vertel de leerkracht waar elk voorwerp voor is. Het kauwproduct vervangt het potlood en de mouw. De Tangle vervangt de verbogen liniaal en het verkruimelde gummetje. Een kleine, stille Tangle stoort de rest van de klas niet.

Volwassenen doen dit ook. Een zwarte Krypto Bite ziet eruit als een gewone hanger. Een Tangle Therapy Relax die tijdens een lange vergadering onder het bureau ronddraait, valt niemand op.

Lees je dit voor jezelf? Probeer een dag met allebei, en kijk naar welke je als eerste grijpt.

Terug aan de keukentafel

Dezelfde tafel, een paar weken later. Weer regen. Hetzelfde spellingsblad, of eentje dat er erg op lijkt.

Er zit een groene Brick Stick tussen haar tanden, en het potlood is vrij om te schrijven. Haar linkerhand draait een Fuzzie rond, steeds opnieuw, zoals ze vroeger het hoodiekoordje opwond. Haar duimnagel blijft uit haar mond.

Ze kauwt nog steeds, en ze friemelt nog steeds. Er is niets afgepakt. Allebei hebben ze gewoon een betere plek gekregen.

Waar vind je ze?

De kauwproducten vind je in onze categorie Kauwen en bijten en de Tangles in Friemelen.

• Mond en handen in één: ARK’s Brick Stick, iets meer dan zes centimeter lang, met grote noppen aan de ene kant en kleine noppen aan de andere kant.
• Slank en onopvallend: ARK’s Krypto Bite, een hanger in de vorm van een edelsteen van ongeveer zevenenhalve centimeter lang, in alle drie de hardheden.
• Om rond te draaien en op te kauwen: ARK’s Tetra Bite, vier armen met textuur, elk ongeveer vijf centimeter lang.
• Voor dun kauwen en buigen: ARK’s Rainbow, ongeveer een halve centimeter dik, het meest geschikt voor lichte kauwers.
• Om de pols: ARK’s Brick-armband, om de pols te draaien, met noppen voor zowel de vingers als de tanden.
• De zachtste Tangle: Tangle Fuzzie, met een fluweelzachte velours afwerking, vanaf drie jaar.
• Noppen voor de vingertoppen: Tangle Therapy Relax, de kleinere Tangle Therapy, met een zachte rubberen laag.